ب ) زمينه‌ها دستاوردهاى نوشتارى دانشمندان شيعه در رشته‌هاى مختلف علوم ، به‌ويژه علوم مذهبى به ثمر رسيده‌اند كه در ادامه به معرفى اجمالى آن‌ها مىپردازيم . علوم قرآنى در حوزهء علوم قرآنى كتاب‌هاى متعددى نوشته شد ؛ از اولين اين آثار ، كتاب فضل القرآن نوشته محمد بن حسن صفّار است . « 1 » محمد بن حسان رازى هم كتابى مشابه اين ، با نام ثواب القرآن نوشته بود كه سعد بن عبد اللّه اشعرى و احمد بن محمد بن يحيى عطار و ديگران از وى نقل كرده‌اند . « 2 » او هم‌چنين كتابى با عنوان ثواب قرائة انّا انزلناه داشت . « 3 » كتابى هم با همان نام ، ثواب القران ، از احمد بن محمد بن سيّار نقل شده است . « 4 » از پركارترين نويسندگان در اين زمينه ، على بن ابراهيم قمى مىباشد كه چند كتاب در اين رشته به تحرير درآورد . وى كتابى به نام الناسخ و المنسوخ نوشته بود « 5 » و چنان‌كه از نامش پيداست ، به بحث نسخ آيات پرداخته است . النديم از كتاب ديگر او با نام اختيار القرآن نام مىبرد « 6 » كه معلوم نيست محتواى مطالبش چه بوده است . اما مشهورترين كتاب قمى ، تفسير قرآن اوست كه به نام خودش به تفسير على بن ابراهيم قمى معروف مىباشد . اين كتاب مشتمل بر تفسير كل قرآن كريم و از نوع تفاسير روايى است كه قمى در ذيل آيات قرآنى ، روايات وارده در تفسير آن‌ها را ذكر مىكند . بخش عمدهء روايات مذكور را ، احاديث امام باقر عليه السّلام تشكيل مىدهد . « 7 » كسان ديگرى نيز از دانشمندان اين عصر ، به تفسير قرآن عنايت داشتند ؛

--> ( 1 ) . نجاشى ، همان ، ص 354 . ( 2 ) . همان ، ص 338 و طوسى ، همان ، ص 224 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . همان ، ص 80 . ( 5 ) . نجاشى ، همان ، ص 260 و طوسى ، همان ، ص 152 . ( 6 ) . النديم ، الفهرست ، ص 165 . ( 7 ) . ر . ك : قمى ، على بن ابراهيم ، تفسير و همين كتاب ، بخش دانشمندان و انديشمندان .